Formułowanie ogłoszeń o pracę zgodnie z nowym art. 183ca Kodeksu pracy (obowiązująca od 24 grudnia 2025 r.) wymaga zastosowania technik językowych, które nie sugerują preferencji co do płci kandydata. Ponieważ ustawodawca nie stworzył oficjalnego katalogu nazw, pracodawcy mają pewną swobodę w doborze metod, o ile efekt końcowy jest niedyskryminujący.
Oto praktyczne sposoby formułowania ogłoszeń oparte na wytycznych Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS) oraz Państwowej Inspekcji Pracy (PIP), a także rekomendacjach ekspertów:
1. Neutralizacja nazwy stanowiska
Jest to kluczowy element ogłoszenia. Możesz zastosować jedną z poniższych metod, uznawanych za bezpieczne i zgodne z prawem:
Formy podwójne (symetryczne): Najpopularniejsza i najbezpieczniejsza metoda. Polega na użyciu pełnych nazw dla obu płci lub dodaniu końcówki.
◦ Przykłady: „Specjalista/Specjalistka”, „Programista/Programistka”, „Księgowy/-a”, „Kierownik/Kierowniczka”,,,.
◦ Stanowisko Głównego Inspektora Pracy potwierdza, że forma „osoba na stanowisko specjalisty/specjalistki” bez wątpliwości spełnia wymogi prawne.
Nazwy opisowe i funkcjonalne: Skupienie się na funkcji, dziale lub procesie, a nie na osobie.
◦ Przykłady: „Specjalista ds. księgowości”, „Pracownik działu IT”, „Osoba odpowiedzialna za obsługę klienta”,.
Konstrukcje z rzeczownikiem „osoba” (Osobatywy): Użycie słowa „osoba” neutralizuje dalszą część nazwy, nawet jeśli jest ona gramatycznie męska.
◦ Przykłady: „Osoba zarządzająca”, „Osoba do prowadzenia sekretariatu”, „Osoba księgowa”, „Osoba programistyczna”,.
◦ Co istotne, PIP dopuszcza nawet formę „Osoba na stanowisko specjalisty” (gdzie „specjalista” jest w formie męskiej), ponieważ słowo „osoba” sugeruje otwartość na wszystkich kandydatów.
Doprecyzowanie skrótowe (m/k): Pozostawienie nazwy w rodzaju męskim (traktowanym jako domyślny) z dodaniem w nawiasie skrótu.
◦ Przykłady: „Księgowy (m/k)”, „Tokarz (m/k/n)” (gdzie „n” oznacza inne tożsamości),,.
Nazwy bezosobowe: Oparte na rzeczownikach odczasownikowych.
◦ Przykład: „Koordynowanie projektów – stanowisko koordynacyjne”,.
Nazwy angielskie: W korporacjach popularne są nazwy angielskie, które z natury są neutralne (np. „Manager”). Ryzyko prawne ich stosowania jest niskie, o ile reszta ogłoszenia jest neutralna.
2. Neutralizacja treści ogłoszenia (Opis obowiązków)
Wymóg neutralności dotyczy całego tekstu, a nie tylko nagłówka. Należy unikać zwrotów skierowanych wyłącznie do jednej płci (np. „Będziesz odpowiedzialny za...”).
Dostosowanie czasowników i przymiotników:
◦ Zamiast: „Będziesz odpowiedzialny” (rodzaj męski).
◦ Stosuj: „Będziesz odpowiedzialny/a”, „Będziesz odpowiedzialny/odpowiedzialna” lub „Będziesz odpowiedzialny/-a”,.
Użycie formy „Osoba”:
◦ Przykład: „Wybrana osoba będzie odpowiedzialna za...”, „Osoba zatrudniona na tym stanowisku będzie zajmować się...”.
Formy eksperymentalne (Dla odważnych): Niektóre źródła wymieniają formy z „x” (iksatywy) lub podkreślnikami, np. „Będziesz odpowiedzialnx”, „Będziesz odpowiedzialn_”. Należy jednak pamiętać, że mogą one być niezrozumiałe dla części kandydatów lub budzić kontrowersje,,.
3. Unikanie stereotypów i dyskryminacji pośredniej
Neutralność to nie tylko gramatyka, ale też kontekst.
Unikaj cech kojarzonych z płcią: Zamiast pisać „szukamy młodej, energicznej asystentki” (co sugeruje płeć i wiek), napisz „poszukujemy osoby na stanowisko asystenta/asystentki”.
Kryteria merytoryczne: Skup się na kwalifikacjach i kompetencjach, a nie na cechach osobowościowych stereotypowo przypisywanych kobietom lub mężczyznom.
Oprawa graficzna: Zadbaj, aby zdjęcia w ogłoszeniach nie sugerowały, że firma preferuje jedną płeć (np. unikanie zdjęć wyłącznie mężczyzn w dziale IT).
4. Dodatkowe elementy (Dobre praktyki)
Klauzula równościowa: Warto dodać w stopce ogłoszenia oświadczenie, np.: „Jesteśmy pracodawcą oferującym równe szanse zatrudnienia niezależnie od płci, wieku, pochodzenia...”.
Wątpliwe nazwy (np. techniczne): W przypadku nazw, gdzie feminatyw może być mylący (np. „tokarka” to maszyna), stosuj formy opisowe: „osoba specjalizująca się w pracach tokarskich”.
Podsumowując, najbezpieczniejszą i rekomendowaną przez urzędy strategią jest stosowanie form podwójnych („specjalista/specjalistka”) lub konstrukcji z rzeczownikiem „osoba”. Pozwala to spełnić wymogi art. 183ca Kodeksu pracy i uniknąć zarzutów o dyskryminację.